Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 về thi hành án đối với pháp nhân thương mại, ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 251/2026/NĐ-CP quy định về thi hành án đối với pháp nhân thương mại, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Infographic minh họa 6 điểm mới đáng chú ý về thi hành án đối với pháp nhân thương mại từ ngày 01/7/2026

Nghị định gồm 06 Chương, 63 Điều, quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thi hành án; chuyển giao nghĩa vụ thi hành án khi pháp nhân thương mại tổ chức lại; áp dụng các biện pháp cưỡng chế; chế độ kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan trong tổ chức thi hành án. Một số nội dung mới đáng chú ý của Nghị định gồm:

Thứ nhất, quy định cụ thể trình tự, thủ tục thi hành án đối với pháp nhân thương mại. Nghị định lần đầu tiên quy định đầy đủ các bước tổ chức thi hành án đối với pháp nhân thương mại, từ việc tiếp nhận bản án, quyết định thi hành án; công bố quyết định thi hành án; lập hồ sơ thi hành án; yêu cầu pháp nhân thương mại thực hiện nghĩa vụ; kiểm tra, giám sát việc chấp hành án; đến việc xác nhận chấp hành xong hình phạt hoặc biện pháp tư pháp theo quy định. Qua đó tạo cơ sở pháp lý thống nhất, minh bạch trong quá trình tổ chức thi hành án trên phạm vi toàn quốc.

Thứ hai, làm rõ trách nhiệm của pháp nhân thương mại và cơ quan thi hành án hình sự. Nghị định quy định rõ trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại trong việc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án; đồng thời quy định trách nhiệm của cơ quan thi hành án hình sự trong việc xác định cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, tổ chức công bố quyết định thi hành án, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và giám sát quá trình chấp hành án, bảo đảm việc thi hành án được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Thứ ba, bổ sung quy định về chuyển giao nghĩa vụ thi hành án khi pháp nhân thương mại tổ chức lại. Đây là điểm mới quan trọng nhằm bảo đảm việc thi hành án không bị gián đoạn trong trường hợp pháp nhân thương mại thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp. Nghị định quy định rõ trách nhiệm kế thừa nghĩa vụ thi hành án của pháp nhân mới theo quy định của pháp luật, góp phần ngăn ngừa tình trạng lợi dụng việc tổ chức lại doanh nghiệp để trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.

Thứ tư, quy định cụ thể các biện pháp cưỡng chế thi hành án. Để bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thực hiện nghiêm túc, Nghị định quy định các biện pháp cưỡng chế như phong tỏa tài khoản; kê biên tài sản có giá trị tương ứng để bảo đảm thi hành biện pháp tư pháp; tạm giữ tài liệu, chứng từ, thiết bị chứa dữ liệu điện tử; tạm giữ hoặc thu hồi con dấu của pháp nhân thương mại theo quy định. Việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế phải đúng thẩm quyền, đúng trình tự, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành án. Trong thời gian chấp hành án, pháp nhân thương mại có trách nhiệm báo cáo định kỳ về kết quả thực hiện nghĩa vụ theo quy định; cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc chấp hành án và tổng hợp tình hình, kết quả thi hành án để báo cáo cơ quan có thẩm quyền. Quy định này góp phần nâng cao tính chủ động, kịp thời phát hiện và xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành án.

Thứ sáu, quy định rõ trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, tổ chức có liên quan. Nghị định xác định cụ thể trách nhiệm của cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan quản lý nhà nước đối với pháp nhân thương mại, Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc phối hợp tổ chức thi hành án. Việc phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành đầy đủ, kịp thời và đúng quy định của pháp luật.

Nghị định số 251/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thống nhất các quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 về thi hành án đối với pháp nhân thương mại, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác thi hành án hình sự. Việc quán triệt và thực hiện nghiêm túc các quy định của Nghị định sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Xuân Đặng, Phòng Cảnh sát

Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp