Camera hành trình, điện thoại thông minh, máy ảnh và các thiết bị ghi âm, ghi hình ngày càng được sử dụng phổ biến trong đời sống. Đây là những công cụ hữu ích giúp người dân ghi lại hành trình, sự việc xảy ra trên đường, lưu giữ thông tin và trong nhiều trường hợp có thể cung cấp tài liệu phục vụ việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, việc ghi hình, sử dụng và chia sẻ hình ảnh cần được thực hiện có trách nhiệm, tôn trọng quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và dữ liệu cá nhân của người khác.
Infographic: Một số lưu ý khi sử dụng camera và thiết bị ghi hình
Ghi hình đúng mục đích, bảo đảm an toàn
Người dân có thể sử dụng camera hành trình, điện thoại, máy ảnh và các thiết bị ghi hình phục vụ nhu cầu cá nhân, ghi lại hành trình, sự việc xảy ra trên đường hoặc lưu giữ thông tin cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Khi sử dụng thiết bị ghi hình trong quá trình tham gia giao thông, người điều khiển phương tiện cần bảo đảm an toàn, không để thiết bị che khuất tầm nhìn; không thao tác điện thoại hoặc thiết bị làm mất tập trung khi đang điều khiển phương tiện.
Không lợi dụng việc ghi âm, ghi hình để theo dõi trái pháp luật, quấy rối, đe dọa, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc xâm phạm đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Cân nhắc kỹ trước khi đưa hình ảnh lên mạng xã hội
Một hình ảnh hoặc đoạn video tưởng chừng đơn giản có thể chứa nhiều thông tin liên quan đến một cá nhân như khuôn mặt, số điện thoại, địa chỉ, vị trí hoặc những thông tin về đời sống, hoạt động của người đó.
Vì vậy, trước khi đăng tải, chia sẻ hình ảnh, video lên mạng xã hội, người dùng cần cân nhắc mục đích, sự cần thiết và phạm vi công khai; chủ động che, làm mờ hoặc loại bỏ những thông tin không cần thiết có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Không sử dụng hình ảnh, video để xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân; không cắt ghép, thêm nội dung làm sai lệch bản chất sự việc hoặc chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng gây hiểu nhầm, ảnh hưởng đến người khác.
Đặc biệt, một đoạn video chỉ phản ánh diễn biến tại một thời điểm nhất định, không phải lúc nào cũng thể hiện đầy đủ nguyên nhân, bối cảnh và toàn bộ sự việc. Người sử dụng mạng xã hội không nên từ những hình ảnh chưa được xác minh để quy kết hành vi vi phạm hoặc kêu gọi cộng đồng mạng công kích một cá nhân.
Đối với hình ảnh liên quan đến trẻ em, nạn nhân, người bị tai nạn hoặc những trường hợp có thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, việc sử dụng và chia sẻ càng cần được cân nhắc thận trọng.
Giữ nguyên dữ liệu khi cần cung cấp cho cơ quan chức năng
Khi xảy ra tai nạn giao thông, tranh chấp hoặc phát hiện sự việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, hình ảnh, video từ camera hành trình và các thiết bị ghi hình có thể cung cấp thông tin phục vụ quá trình tiếp nhận, xác minh của cơ quan có thẩm quyền.
Trong những trường hợp này, người dân nên giữ nguyên dữ liệu gốc, hạn chế chỉnh sửa, cắt ghép làm thay đổi nội dung; sao lưu dữ liệu để tránh thất lạc và cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.
Đối với những sự việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, thay vì vội vàng công khai toàn bộ hình ảnh và thông tin của người liên quan trên mạng xã hội, người dân nên cung cấp thông tin, tài liệu cho cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định.
Tôn trọng quyền đối với hình ảnh và bảo vệ dữ liệu cá nhân
Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, đồng thời quy định về quyền đối với đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Việc sử dụng hình ảnh, thu thập, lưu giữ, sử dụng và công khai thông tin liên quan đến cá nhân phải tuân thủ quy định của pháp luật.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, tiếp tục đặt ra các nguyên tắc, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả và hành vi cụ thể, việc thu thập, sử dụng, công khai hoặc phát tán trái pháp luật hình ảnh, thông tin, dữ liệu cá nhân của người khác có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Mỗi người dân cần hình thành thói quen sử dụng camera và thiết bị ghi hình một cách văn minh, có trách nhiệm: ghi hình đúng mục đích, lưu giữ dữ liệu an toàn, cân nhắc trước khi chia sẻ và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Camera có thể giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi người, nhưng một hình ảnh được đưa lên môi trường mạng cũng có thể tác động trực tiếp đến danh dự, đời sống và quyền riêng tư của người khác. Vì vậy, trước khi bấm nút “đăng” hoặc “chia sẻ”, hãy cân nhắc sự cần thiết và bảo đảm việc sử dụng hình ảnh, dữ liệu phù hợp với quy định của pháp luật.
Ghi hình có trách nhiệm – chia sẻ có kiểm soát – tôn trọng quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân.
Hoàng Tùng
Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ