Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhiều cơ hội nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới đối với an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trật tự, an toàn xã hội. Việc Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 ngày 10/12/2025 tạo thêm cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát triển, quản lý và sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm tại Việt Nam.
Quản lý AI gắn với kiểm soát rủi ro
AI đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, sản xuất, kinh doanh, quản lý nhà nước và đời sống xã hội. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó là nguy cơ công nghệ bị lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Luật Trí tuệ nhân tạo hướng tới xây dựng khuôn khổ quản lý phù hợp với mức độ rủi ro của các hệ thống AI, đồng thời đặt ra trách nhiệm đối với các chủ thể tham gia phát triển, cung cấp và sử dụng AI. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm AI được khai thác để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nhưng vẫn kiểm soát được những tác động tiêu cực đối với cá nhân, tổ chức và cộng đồng.
Trí tuệ nhân tạo và những nguy cơ mới trên không gian mạng.
Cảnh giác với deepfake và các hình thức giả mạo bằng AI
Một trong những nguy cơ nổi bật hiện nay là việc sử dụng AI để tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video, giọng nói với độ chân thực cao (deepfake). Các đối tượng xấu có thể lợi dụng công nghệ để giả danh người thân, cán bộ cơ quan nhà nước, lãnh đạo doanh nghiệp hoặc người có uy tín nhằm thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, phát tán thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Trong bối cảnh đó, người dân không nên chỉ dựa vào hình ảnh hoặc giọng nói để xác định danh tính của người đang liên hệ. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân, cần chủ động xác minh qua kênh liên lạc khác trước khi thực hiện.
Cảnh giác với thủ đoạn giả mạo, lừa đảo sử dụng công nghệ AI.
Sử dụng AI có trách nhiệm, bảo vệ dữ liệu cá nhân
Bên cạnh việc cảnh giác với nội dung do AI tạo ra, người sử dụng cũng cần thận trọng khi đưa dữ liệu lên các nền tảng AI. Không nên tùy tiện cung cấp hình ảnh giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản, dữ liệu tài chính, hồ sơ công việc hoặc những thông tin riêng tư khi chưa xác định rõ mục đích và phương thức xử lý dữ liệu.
Chủ động thích ứng với công nghệ mới
Việc Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026 đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý về trí tuệ nhân tạo là cơ sở để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường quản lý những rủi ro phát sinh trong quá trình phát triển và ứng dụng công nghệ. Mỗi người dân, cơ quan, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao nhận thức, kỹ năng số và trách nhiệm khi sử dụng AI.
Công an tỉnh Lạng Sơn khuyến cáo người dân: Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, giả mạo hoặc hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên không gian mạng, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định./.
Thành Duy
Phòng An ninh mạng
và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao