Ngày 08/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 314/2026/NĐ-CP quy định hoạt động của sàn dữ liệu, có hiệu lực thi hành từ ngày 25/9/2026. Nghị định góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động giao dịch dữ liệu, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số, đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và cung cấp dịch vụ cho người dân. Tuy nhiên, việc khai thác, trao đổi dữ liệu cũng đặt ra yêu cầu cao về nguồn gốc, quyền khai thác, tính chính xác, bảo mật, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Nghị định số 314/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm thiết lập các quy tắc cụ thể cho hoạt động của sàn dữ liệu, tạo môi trường giao dịch minh bạch, an toàn, có kiểm soát và khả năng truy xuất, qua đó khai thác hiệu quả giá trị của dữ liệu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Hình thành môi trường giao dịch dữ liệu minh bạch, an toàn
Nghị định áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan đến hoạt động trên sàn dữ liệu; quy định về hoạt động của tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu; điều kiện tham gia giao dịch; điều kiện đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu được giao dịch; hỗ trợ định giá; quy trình giao dịch; quản lý rủi ro; giải quyết tranh chấp và trách nhiệm của các bên tham gia.
Theo Nghị định, sàn dữ liệu gồm Sàn dữ liệu quốc gia và các sàn dữ liệu khác. Sàn dữ liệu quốc gia do Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an xây dựng, quản lý, vận hành, giám sát, kiểm tra, đánh giá; đồng thời cung cấp môi trường giao dịch dữ liệu và các sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu theo quy định. Sàn dữ liệu quốc gia được tổ chức, vận hành trên môi trường điện tử tại địa chỉ sandulieuquocgia.gov.vn.
Việc hình thành sàn dữ liệu được đặt trong tổng thể xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hoạt động chia sẻ, khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn và tuân thủ pháp luật.
Dữ liệu giao dịch phải có nguồn gốc hợp pháp
Một trong những yêu cầu quan trọng của Nghị định là bên bán phải bảo đảm và chứng minh được nguồn gốc hợp pháp; quyền sở hữu, quyền cung cấp, khai thác, sử dụng, chuyển giao và giao dịch đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu.
Đối với dữ liệu được hình thành từ cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bên bán phải có quyết định, văn bản chấp thuận, thỏa thuận, văn bản ủy quyền hoặc tài liệu khác chứng minh việc được phép khai thác, sử dụng, cung cấp và giao dịch, trừ trường hợp dữ liệu mở đã được công bố theo quy định.
Thông tin niêm yết trên sàn phải thể hiện rõ tên, loại dữ liệu; thông tin bên bán; nguồn gốc, phương thức thu thập, tạo lập; đặc tính kỹ thuật; chất lượng, mức độ chính xác, đầy đủ, cập nhật; giá và phạm vi quyền khai thác, sử dụng được chuyển giao. Bên bán phải chịu trách nhiệm nếu cung cấp dữ liệu không chính xác, không hợp pháp, không đáp ứng yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Giao dịch mua bán, trao đổi sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu trên sàn phải được xác lập bằng hợp đồng điện tử. Hợp đồng cần quy định rõ thông tin các bên; dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ được giao dịch; mục đích, phạm vi và thời hạn sử dụng; giá trị giao dịch; phương thức thanh toán; yêu cầu bảo mật; trách nhiệm khi vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp.
Những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 314/2026/NĐ-CP.
Không hợp pháp hóa việc mua bán dữ liệu cá nhân
Nghị định nghiêm cấm việc lợi dụng sàn dữ liệu để mua, bán dữ liệu cá nhân hoặc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định của pháp luật. Dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu có nguồn gốc từ dữ liệu cá nhân chỉ được giao dịch khi đáp ứng điều kiện về khử nhận dạng và các yêu cầu khác của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Như vậy, sàn dữ liệu không phải là nơi để tùy tiện mua bán danh sách họ tên, số điện thoại, địa chỉ, thông tin định danh, tài khoản ngân hàng hoặc các thông tin cá nhân khác. Việc tổ chức, cá nhân có được dữ liệu không đồng nghĩa với việc họ có quyền bán, chuyển giao hoặc sử dụng dữ liệu đó cho mục đích khác.
Người dân và doanh nghiệp cần cảnh giác với những lời mời chào như “bán dữ liệu khách hàng”, “danh sách số điện thoại”, “dữ liệu căn cước”, “dữ liệu tài khoản ngân hàng”, “danh sách khách hàng theo địa bàn”, “dữ liệu khách hàng vay” hoặc “dữ liệu nhân sự” được đăng tải trên mạng xã hội, diễn đàn, nhóm kín và các nền tảng trực tuyến. Hoạt động mua, bán, trao đổi hoặc sử dụng những dữ liệu này có thể xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và làm phát sinh trách nhiệm pháp lý.
Mọi giao dịch phải được ghi nhận và có khả năng truy vết
Tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu phải thiết lập hệ thống ghi nhận, lưu trữ và truy vết giao dịch; bảo đảm lịch sử giao dịch đầy đủ, chính xác, liên tục, toàn vẹn và có khả năng xác minh.
Thông tin, hồ sơ, nhật ký phục vụ truy vết giao dịch phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm kể từ ngày giao dịch hoàn thành, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Đây là cơ sở phục vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, xác minh, giải quyết khiếu nại, tranh chấp và xử lý vi phạm.
Tổ chức vận hành sàn có trách nhiệm kiểm tra tư cách pháp lý của các bên; kiểm duyệt thông tin niêm yết, chào mua, chào bán; ngăn chặn việc lợi dụng sàn để giao dịch dữ liệu cá nhân trái pháp luật. Khi phát hiện dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ có dấu hiệu vi phạm, tổ chức vận hành sàn phải kịp thời tạm ngừng, chấm dứt giao dịch, hủy niêm yết hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật cần thiết; đồng thời lưu giữ thông tin liên quan để phục vụ cơ quan có thẩm quyền xác minh, xử lý.
Trường hợp tổ chức vận hành sàn đồng thời tham gia với tư cách bên bán thì phải công khai tư cách của mình; không được sử dụng dữ liệu, công cụ quản lý hoặc quyền kiểm soát kỹ thuật để tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng hoặc can thiệp bất hợp lý vào giao dịch.
Chủ động bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu
Tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu phải thường xuyên kiểm tra, giám sát an ninh thông tin mạng, an toàn và bảo mật dữ liệu; chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý rủi ro; xây dựng phương án ứng phó sự cố, sao lưu và khôi phục dữ liệu, bảo đảm hệ thống hoạt động liên tục, ổn định.
Để chủ động phòng ngừa vi phạm, Công an tỉnh Lạng Sơn khuyến cáo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp rà soát, phân loại dữ liệu đang quản lý; xác định rõ nguồn gốc, chủ thể có quyền, phạm vi khai thác, sử dụng và điều kiện chia sẻ đối với từng loại dữ liệu. Không tự ý đưa dữ liệu lên sàn hoặc các nền tảng trực tuyến khi chưa xác định rõ quyền cung cấp, khai thác và giao dịch.
Khi tham gia giao dịch, cần kiểm tra kỹ tư cách pháp lý của đối tác, nguồn gốc dữ liệu, quyền khai thác, mục đích, phạm vi, thời hạn sử dụng, điều kiện chuyển giao và trách nhiệm của các bên. Tuyệt đối không mua, bán, trao đổi hoặc cung cấp trái phép dữ liệu cá nhân; không thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân vượt quá mục đích và phạm vi được phép.
Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần tăng cường bảo mật tài khoản, phân quyền truy cập, mã hóa, sao lưu và giám sát hoạt động khai thác dữ liệu; kịp thời phát hiện các hành vi truy cập, sao chép hoặc chuyển giao dữ liệu bất thường. Không cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu, mã xác thực, khóa truy cập, chữ ký số hoặc thông tin xác thực giao dịch cho người khác; thận trọng với đường dẫn, tệp tin và yêu cầu đăng nhập không rõ nguồn gốc.
Khi phát hiện hành vi rao bán, trao đổi dữ liệu cá nhân, dữ liệu không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, người dân cần lưu giữ thông tin, tài liệu liên quan và thông báo cho cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý theo quy định.
Nghị định số 314/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 25/9/2026. Việc chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của Nghị định sẽ góp phần xây dựng môi trường giao dịch dữ liệu minh bạch, an toàn, hiệu quả, phục vụ người dân, doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế - xã hội.
Bùi Minh Việt
Phòng ANM và PCTPsử dụng
ng công nghệ cao