Cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ, tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác, thường được biết đến với tên gọi flycam, drone, UAV, ngày càng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như sản xuất nông nghiệp, thương mại, du lịch, quay phim, chụp ảnh, khảo sát và cứu nạn, cứu hộ. Tuy nhiên, việc sử dụng các phương tiện bay không đúng quy định có thể ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và an toàn hoạt động bay.
Luật Phòng không nhân dân và Nghị định số 288/2025/NĐ-CP ngày 05/11/2025 của Chính phủ đã quy định cụ thể về quản lý, đăng ký, khai thác, sử dụng tàu bay không người lái và phương tiện bay khác.
Theo quy định, phương tiện bay đưa vào khai thác, sử dụng phải đáp ứng các điều kiện về đăng ký; người trực tiếp điều khiển phải đáp ứng yêu cầu về độ tuổi, năng lực và giấy phép điều khiển tương ứng với loại phương tiện, phương thức bay. Người điều khiển không được có nồng độ cồn trong máu, hơi thở; không sử dụng ma túy, chất gây ngủ và các chất bị cấm theo quy định của pháp luật.
Đối với phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg trở lên, người trực tiếp điều khiển phải có giấy phép điều khiển phù hợp. Đối với phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg, pháp luật có quy định một số ngoại lệ về điều kiện người điều khiển và cấp phép bay.
Một trong những nội dung người sử dụng đặc biệt cần lưu ý là không phải mọi flycam, drone nhỏ đều được tự do tổ chức bay.
Theo Luật Phòng không nhân dân, trường hợp phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg, hoạt động trong tầm nhìn trực quan bằng mắt thường, ngoài khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay và chỉ phục vụ mục đích vui chơi, giải trí thì được miễn cấp phép bay. Ngoài trường hợp được miễn theo quy định, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục cấp phép bay trước khi tổ chức hoạt động bay.
Việc cấp phép bay đối với phương tiện của tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền của Bộ Quốc phòng và được phân cấp cho các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng tùy theo độ cao, phạm vi, khu vực hoạt động bay. Hồ sơ đề nghị cấp phép có thể được nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia theo quy định.
Người sử dụng cũng cần chủ động kiểm tra khu vực dự kiến tổ chức bay. Các khu vực cấm bay bao gồm một số khu vực quốc phòng, quân sự; trụ sở, mục tiêu quan trọng; khu vực quốc phòng, an ninh; cảng hàng không, sân bay và các khu vực khác được xác định theo quy định. Bên cạnh đó, vùng trời có độ cao trên 120 m so với địa hình, khu vực tập trung đông người, khu vực biên giới và một số khu vực tiếp giáp cảng hàng không, sân bay thuộc nhóm khu vực hạn chế bay.
Người dân có thể chủ động tra cứu thông tin về khu vực cấm bay, hạn chế bay trên hệ thống thông tin do Bộ Quốc phòng công bố trước khi tổ chức hoạt động bay.
Ảnh minh họa: Quy định về quản lý thiết bị bay không người lái.
Bên cạnh việc tuân thủ quy định về đăng ký, giấy phép điều khiển và phép bay, tổ chức, cá nhân không được lợi dụng tàu bay không người lái để thực hiện các hành vi xâm phạm quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc thực hiện các hành vi khác bị pháp luật nghiêm cấm.
Pháp luật cũng quy định chế tài đối với các hành vi vi phạm. Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP, cá nhân tổ chức hoạt động bay khi chưa có phép bay trong trường hợp phải được cấp phép có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng; hành vi sử dụng tàu bay không người lái, phương tiện bay siêu nhẹ cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng. Một số hành vi còn có thể bị tịch thu phương tiện hoặc áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định.
Trường hợp hành vi sử dụng tàu bay không người lái gây hậu quả nghiêm trọng, tùy tính chất, mức độ, hậu quả và các yếu tố cấu thành, người thực hiện còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Để bảo đảm an toàn và tránh vi phạm pháp luật, Công an tỉnh Lạng Sơn đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân trước khi sử dụng flycam, drone, UAV cần tìm hiểu kỹ quy định pháp luật; kiểm tra khu vực dự kiến bay; thực hiện đầy đủ việc đăng ký phương tiện, giấy phép điều khiển và thủ tục cấp phép bay trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
Tuyệt đối không tự ý tổ chức bay tại khu vực cấm, khu vực hạn chế bay khi chưa đáp ứng các điều kiện theo quy định; không sử dụng phương tiện bay gây ảnh hưởng đến hoạt động hàng không, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Việc quản lý, sử dụng flycam, drone, UAV đúng quy định không chỉ giúp người sử dụng tránh các hành vi vi phạm mà còn góp phần bảo đảm an ninh, an toàn vùng trời, giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn./.
Đức Hoàn – Phòng KTNV & NT