Cùng với sự phát triển của mạng xã hội, việc chia sẻ thông tin ngày càng nhanh chóng, thuận tiện. Chỉ với vài thao tác, những dữ liệu như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh, số tài khoản ngân hàng, giấy tờ tùy thân… của một người có thể lan truyền tới hàng nghìn người.
Đáng chú ý, khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp trong đời sống, tình cảm, kinh doanh hoặc mua bán hàng hóa, một số người lựa chọn cách “bóc phốt”, đăng tải thông tin của người khác lên mạng xã hội nhằm gây sức ép hoặc thu hút sự chú ý của cộng đồng.
Tuy nhiên, quyền phản ánh, khiếu nại, tố cáo hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình không đồng nghĩa với việc được tùy ý công khai dữ liệu cá nhân của người khác trên không gian mạng.
Ảnh minh họa hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội.
Ngày 19/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định có hiệu lực từ ngày 19/8/2026, quy định cụ thể nhiều hành vi vi phạm liên quan đến thu thập, xử lý, công khai, mua bán dữ liệu cá nhân.
Công khai trái phép dữ liệu cá nhân có thể bị phạt đến 25 triệu đồng đối với cá nhân
Theo Điều 50 Nghị định số 330/2026/NĐ-CP, tổ chức có hành vi công khai dữ liệu cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật cho phép; hoặc công khai dữ liệu gây xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Cá nhân thực hiện cùng hành vi có thể bị phạt từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng.
Ngoài phạt tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ, thu hồi dữ liệu cá nhân đã công khai trái quy định.
Đối với hành vi công khai dữ liệu cá nhân không có mục đích cụ thể, không thuộc trường hợp được phép công khai theo quy định của pháp luật; công khai vượt quá phạm vi cần thiết hoặc thông tin được công khai không đúng với dữ liệu từ nguồn gốc, tổ chức có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng; cá nhân thực hiện cùng hành vi chịu mức phạt bằng một nửa.
Như vậy, khi xảy ra tranh chấp, người dân có quyền phản ánh, khiếu nại, tố cáo hoặc cung cấp chứng cứ cho cơ quan có thẩm quyền nhưng không được tùy tiện đưa toàn bộ thông tin riêng tư của người khác lên mạng xã hội. Việc nắm giữ thông tin không đồng nghĩa với quyền công khai thông tin; cũng không thể nhân danh “bóc phốt”, “cảnh báo cộng đồng” hoặc “đòi lại công bằng” để xâm phạm dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và lợi ích hợp pháp của người khác.
Không được coi sự im lặng của người khác là đồng ý
Theo Điều 43 Nghị định số 330/2026/NĐ-CP, tổ chức có hành vi xử lý dữ liệu cá nhân sau khi thu thập mà chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu; thiết lập phương thức mặc định đồng ý; tạo chỉ dẫn không rõ ràng, gây hiểu lầm hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin về loại dữ liệu, mục đích xử lý có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
Đáng chú ý, tổ chức thực hiện việc thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân khi chủ thể dữ liệu giữ im lặng hoặc không phản hồi trước yêu cầu xin sự đồng ý, tự ý coi sự im lặng là đồng ý có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng. Cá nhân thực hiện cùng hành vi chịu mức phạt bằng một nửa.
Quy định này khẳng định sự đồng ý của chủ thể dữ liệu phải được thể hiện rõ ràng, cụ thể và có thể kiểm chứng; không thể áp đặt theo cách “không phản đối, không phát ngôn thì coi như đồng ý”.
Mua, bán trái phép dữ liệu cá nhân có thể bị xử phạt hàng tỷ đồng
Một trong những nhóm hành vi bị xử lý nghiêm khắc nhất theo Nghị định số 330/2026/NĐ-CP là mua, bán trái phép dữ liệu cá nhân.
Theo Điều 53 Nghị định này, tổ chức có hành vi mua, bán trái phép dữ liệu cá nhân có thể bị phạt từ 02 lần đến tối đa 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm. Trường hợp không có khoản thu hoặc mức phạt tính theo khoản thu thấp hơn mức phạt được quy định thì áp dụng mức phạt tương ứng theo Nghị định.
Đối với hành vi mua, bán trái phép dữ liệu cá nhân xâm phạm đến quốc phòng, an ninh, trật tự, đối ngoại, kinh tế vĩ mô, tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của chủ thể dữ liệu hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, mức phạt đối với tổ chức từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng. Cá nhân thực hiện cùng hành vi chịu mức phạt bằng một nửa mức phạt áp dụng đối với tổ chức.
Tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện; buộc hủy, xóa đến mức không thể khôi phục toàn bộ dữ liệu cá nhân đã mua, bán trái phép; nộp lại khoản thu có được từ hành vi vi phạm và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định.
Hình thành “ranh giới số” khi sử dụng mạng xã hội
Việc ban hành Nghị định số 330/2026/NĐ-CP tiếp tục khẳng định dữ liệu cá nhân phải được tôn trọng và bảo vệ; không gian mạng không phải là nơi đứng ngoài pháp luật. Mỗi cá nhân, tổ chức phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình trên không gian mạng.
Để sử dụng mạng xã hội an toàn, đúng quy định, Công an tỉnh Lạng Sơn khuyến cáo người dân không tùy tiện đăng tải, chia sẻ số điện thoại, địa chỉ, giấy tờ tùy thân, số tài khoản ngân hàng, hình ảnh và thông tin riêng tư của người khác khi chưa có sự đồng ý hoặc không có căn cứ pháp luật.
Khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp, người dân cần lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp hoặc phản ánh, cung cấp thông tin, chứng cứ cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền; không sử dụng mạng xã hội để gây sức ép, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc xâm phạm đời tư của người khác. Trường hợp cần cảnh báo về một vụ việc, chỉ nên công khai những thông tin thực sự cần thiết, có căn cứ và trong giới hạn pháp luật cho phép.
Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khi thu thập dữ liệu cá nhân phải thông báo rõ mục đích, phạm vi xử lý; bảo đảm người dùng được lựa chọn và thể hiện sự đồng ý rõ ràng; tuyệt đối không mua, bán, trao đổi hoặc sử dụng các tệp dữ liệu cá nhân không rõ nguồn gốc.
Mỗi bài đăng, mỗi lượt chia sẻ trên không gian mạng đều gắn với trách nhiệm của người thực hiện. Trước khi nhấn nút “đăng”, mỗi người cần cân nhắc nội dung sắp công khai có thực sự cần thiết, đã được sự đồng ý của người liên quan và có xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của họ hay không. Thận trọng khi chia sẻ thông tin không chỉ giúp phòng tránh hậu quả pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh và thượng tôn pháp luật.
Vi Trần Hiển
Phòng ANM và PCTP
sử dụng công nghệ cao