Chỉ với khoảng 2 miligam, fentanyl đã có thể gây sốc thuốc và dẫn đến tử vong đối với một người trưởng thành. Loại chất tổng hợp cực độc này đang trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe cộng đồng và công tác phòng, chống ma túy trên toàn cầu.
Fentanyl là chất tổng hợp thuộc nhóm thuốc giảm đau Opioid, có tác dụng mạnh gấp khoảng 50 lần heroin và 100 lần morphine. Do độc tính rất cao và khả năng gây nghiện mạnh, fentanyl được kiểm soát nghiêm ngặt trong y tế và chỉ được sử dụng theo chỉ định chuyên môn.
Ảnh: Fentanyl có thể được ngụy trang dưới nhiều dạng như bột, viên nén hoặc dung dịch tiêm (nguồn sưu tầm)
Theo số liệu của Centers for Disease Control and Prevention (CDC), trong năm 2023, hàng chục nghìn người tại Hoa Kỳ đã tử vong do sử dụng quá liều các opioid tổng hợp, trong đó fentanyl chiếm tỷ lệ rất lớn. Điều này cho thấy mức độ nguy hiểm đặc biệt của loại ma túy này đối với xã hội hiện đại.
Một trong những nguy cơ lớn nhất của fentanyl là chất này có thể bị pha trộn vào heroin, cocaine, thuốc giảm đau giả hoặc nhiều loại chất kích thích khác mà người sử dụng khó nhận biết bằng cảm quan thông thường. Chỉ một sai lệch rất nhỏ về liều lượng cũng có thể dẫn đến suy hô hấp, hôn mê hoặc tử vong.
Số ca tử vong do sốc thuốc tại Mỹ năm 2023 (nghìn ca)
Nguồn: CDC WONDER, NIDA, DEA 2024–2025
Fentanyl cũng có thể được sản xuất bất hợp pháp trong các cơ sở bí mật với chi phí thấp, khiến việc phát hiện và kiểm soát gặp nhiều khó khăn. Đây là lý do loại ma túy này đang được các tổ chức tội phạm đặc biệt quan tâm nhằm thu lợi bất chính.
Theo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, tình hình tội phạm ma túy liên quan đến fentanyl trên thế giới và trong khu vực đang có diễn biến phức tạp. Tại khu vực châu Á và Đông Nam Á đã xuất hiện tình trạng các đối tượng pha trộn fentanyl và dẫn chất của nó vào ma túy hoặc các sản phẩm khác nhằm làm tăng cảm giác kích thích, qua đó đe dọa trực tiếp đến tính mạng người sử dụng.
Tại Việt Nam, lực lượng chức năng cũng đã ghi nhận những vụ việc liên quan đến fentanyl, cho thấy nguy cơ loại ma túy này xâm nhập vào cộng đồng là hoàn toàn hiện hữu.
Để chủ động phòng ngừa, người dân cần nâng cao cảnh giác, không sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm không rõ thành phần, nguồn gốc xuất xứ; đồng thời nhận diện và tránh xa các loại ma túy mới được ngụy trang dưới nhiều hình thức như đồ uống, thuốc lá điện tử, tem giấy hoặc thực phẩm.
Đối với các loại thuốc giảm đau chứa hoạt chất fentanyl trong y tế, người dân chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý mua bán, chia sẻ hoặc sử dụng ngoài mục đích điều trị.
Khi phát hiện hoặc có thông tin liên quan đến hoạt động mua bán, vận chuyển, tàng trữ các chất nghi là ma túy, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để xác minh, xử lý theo quy định.
Chủ động nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với các loại ma túy mới nguy hiểm, trong đó có fentanyl, là trách nhiệm của toàn xã hội nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ vững an ninh, trật tự.
Quỳnh Trang
Phòng CSĐTTP về ma túy