Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, ngày 10/12/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 với tỷ lệ tán thành cao, đạt 440/444 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết (93,02%). Đây là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy trong tình hình mới.

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 gồm 8 chương, 56 điều, trong đó bổ sung mới 11 điều, sửa đổi, bổ sung 38 điều, bãi bỏ 10 điều và giữ nguyên 7 điều so với quy định trước đây. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và được kỳ vọng tạo ra cơ sở pháp lý đồng bộ, chặt chẽ để kiểm soát tệ nạn ma túy, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực cai nghiện và quản lý sau cai nghiện.

Việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc tăng cường đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định trước đó. Luật cũng hướng tới việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với người sử dụng ma túy, người nghiện ma túy và công tác cai nghiện.

Theo quy định của luật, phạm vi điều chỉnh bao gồm các hoạt động phòng, chống ma túy; quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; cai nghiện ma túy; trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy; cũng như hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 là việc tăng cường các biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy. Theo đó, Trưởng Công an cấp xã được giao thẩm quyền quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy thay vì Chủ tịch UBND cấp xã như trước đây, qua đó rút ngắn thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý.

Luật cũng quy định người sử dụng trái phép chất ma túy phải cung cấp thông tin về nguồn gốc chất ma túy đã sử dụng, chấp hành yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể và có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan chức năng trong thời gian bị quản lý.

Bên cạnh đó, luật bổ sung quy định áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với một số đối tượng như người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc người thuộc diện quản lý sau cai nghiện. Biện pháp này được thực hiện thông qua thiết bị định vị điện tử nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và hạn chế nguy cơ tái nghiện.

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 điều chỉnh một số quy định liên quan đến biện pháp cai nghiện bắt buộc, nhằm phân định rõ giữa xử lý hành chính và xử lý hình sự đối với người vi phạm. Theo đó, một số trường hợp không chấp hành việc cai nghiện tự nguyện hoặc vi phạm quy định về giám sát điện tử có thể bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của pháp luật. Các quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý người nghiện ma túy và hạn chế tình trạng tái nghiện trong cộng đồng.

Luật nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, gia đình và cộng đồng trong công tác phòng, chống ma túy. Cơ quan báo chí, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội và chính quyền các cấp được yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của ma túy.

Bên cạnh đó, luật tiếp tục khẳng định vai trò của lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy trong việc phát hiện, đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy. Đồng thời, các quy định về hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy cũng được duy trì và hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia.

Việc Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tệ nạn ma túy ở Việt Nam. Với nhiều quy định mới mang tính đột phá, luật được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả phòng ngừa, kiểm soát và xử lý các hành vi liên quan đến ma túy; đồng thời góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh tình hình tội phạm ma túy vẫn diễn biến phức tạp.

Thái Thiện - Phòng Tham mưu, Công an tỉnh