Đấu giá tài sản là phương thức bán tài sản được pháp luật quy định, góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức và tham gia đấu giá, nếu các tổ chức, cá nhân không tuân thủ quy định hoặc lợi dụng hoạt động đấu giá để thông đồng, gian dối, cản trở, làm sai lệch kết quả thì tùy tính chất, mức độ có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, hoạt động đấu giá tài sản được điều chỉnh bởi Luật Đấu giá tài sản số 01/2016/QH14 và Luật số 37/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025; cùng các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.
Ảnh: Hình ảnh tuyên truyền
Để chủ động nhận diện, phòng ngừa nguy cơ vi phạm, các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá và người tham gia đấu giá cần đặc biệt lưu ý một số nội dung sau:
Không thông đồng, thỏa thuận làm sai lệch kết quả đấu giá
Tính độc lập, trung thực và cạnh tranh giữa những người tham gia là yếu tố quan trọng bảo đảm cuộc đấu giá diễn ra khách quan, minh bạch.
Pháp luật nghiêm cấm các hành vi thông đồng, móc nối giữa những người tham gia đấu giá nhằm dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; thông đồng, móc nối với đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá hoặc cá nhân, tổ chức có liên quan để tác động đến cuộc đấu giá trái quy định.
Vì vậy, người tham gia đấu giá cần thực hiện quyền trả giá một cách độc lập, trung thực; không tham gia, tiếp tay cho các thỏa thuận nhằm hạn chế cạnh tranh, chi phối giá hoặc làm sai lệch kết quả cuộc đấu giá.
Khi nhận được đề nghị thỏa thuận về giá, phân chia lợi ích hoặc có dấu hiệu móc nối, tác động đến kết quả đấu giá, tổ chức, cá nhân cần thận trọng, không tham gia và kịp thời phản ánh với tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Trung thực trong đăng ký và tham gia đấu giá
Người đăng ký tham gia đấu giá cần cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin, hồ sơ theo yêu cầu và chịu trách nhiệm về thông tin do mình cung cấp.
Không sử dụng giấy tờ, thông tin không đúng sự thật hoặc thực hiện các hành vi gian dối nhằm đủ điều kiện tham gia đấu giá, tác động đến quá trình tổ chức đấu giá hoặc làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
Đối với đấu giá trực tuyến, người tham gia cần bảo mật tài khoản, thông tin đăng nhập và thực hiện đúng quy chế cuộc đấu giá. Không nên giao tài khoản, thông tin xác thực cho người khác sử dụng trái với quy định hoặc thực hiện các hành vi có nguy cơ làm sai lệch danh tính, tư cách của người tham gia đấu giá.
Thận trọng khi trả giá và bảo đảm khả năng thực hiện nghĩa vụ
Trước khi đăng ký tham gia, tổ chức, cá nhân cần nghiên cứu kỹ hồ sơ, thông tin về tài sản, điều kiện tham gia, tiền đặt trước, phương thức đấu giá và các nghĩa vụ phát sinh nếu trúng đấu giá.
Đặc biệt đối với tài sản có giá trị lớn, người tham gia cần cân nhắc khả năng tài chính và khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá; không thực hiện hành vi trả giá nhằm gây nhiễu loạn cuộc đấu giá, cản trở hoạt động đấu giá hoặc phục vụ việc thông đồng, làm sai lệch kết quả.
Việc không thực hiện nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý tương ứng theo quy định của pháp luật, quy chế cuộc đấu giá và hồ sơ đấu giá. Vì vậy, không nên tham gia hoặc trả giá vượt quá khả năng thực hiện nghĩa vụ chỉ vì tâm lý cạnh tranh hoặc mục đích không gắn với việc thực hiện nghiêm túc kết quả đấu giá.
Bảo đảm công khai, minh bạch từ khâu lựa chọn tổ chức đấu giá
Đối với người có tài sản đấu giá, việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản cần được thực hiện theo đúng quy định, trên cơ sở các tiêu chí được pháp luật quy định.
Việc xác định giá khởi điểm, công khai thông tin, xây dựng và thực hiện quy chế cuộc đấu giá, tiếp nhận hồ sơ đăng ký và tổ chức cuộc đấu giá phải bảo đảm đúng trình tự, thủ tục. Không được đặt thêm yêu cầu, điều kiện trái quy định nhằm hạn chế người tham gia hoặc tạo lợi thế không chính đáng cho một tổ chức, cá nhân.
Tổ chức hành nghề đấu giá tài sản và đấu giá viên cần tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục, bảo đảm tính độc lập, khách quan, trung thực trong quá trình tổ chức đấu giá; chủ động nhận diện những biểu hiện bất thường có nguy cơ ảnh hưởng đến tính minh bạch của cuộc đấu giá.
Chủ động nhận diện những dấu hiệu bất thường
Trong quá trình tổ chức và tham gia đấu giá, cần lưu ý những biểu hiện như có dấu hiệu trao đổi, thỏa thuận về giá hoặc người trúng đấu giá trước khi cuộc đấu giá kết thúc; có người đề nghị người khác không tiếp tục trả giá để đổi lấy lợi ích; hồ sơ, thông tin đăng ký có dấu hiệu không trung thực; có dấu hiệu sử dụng danh nghĩa hoặc tài khoản của người khác; hoặc xuất hiện việc tác động, gây sức ép, cản trở người khác tham gia, trả giá.
Những biểu hiện trên cần được xem xét trên cơ sở tài liệu, chứng cứ và quy định pháp luật cụ thể, không mặc nhiên đồng nghĩa với việc tổ chức, cá nhân đã có hành vi vi phạm. Tuy nhiên, đây là những dấu hiệu cần được lưu ý để chủ động kiểm tra, xác minh, phòng ngừa nguy cơ làm sai lệch kết quả đấu giá.
Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, tổ chức, cá nhân cần kịp thời cung cấp thông tin cho tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá hoặc cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định.
Tuân thủ pháp luật để bảo đảm hoạt động đấu giá minh bạch
Hoạt động đấu giá chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người có tài sản, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, đấu giá viên và người tham gia đấu giá cùng tuân thủ pháp luật, tôn trọng nguyên tắc công khai, minh bạch, khách quan và trung thực.
Mỗi tổ chức, cá nhân cần chủ động tìm hiểu quy định, thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình; không thực hiện hoặc tiếp tay cho hành vi thông đồng, móc nối, gian dối, cản trở hoặc tác động trái pháp luật đến kết quả đấu giá.
Việc chủ động nhận diện, phòng ngừa và kịp thời phản ánh các dấu hiệu vi phạm không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia mà còn góp phần bảo đảm tài sản được đấu giá đúng quy định, nâng cao hiệu quả quản lý và xây dựng môi trường đấu giá công khai, minh bạch.
Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm
về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường