Sự phát triển của thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng bán hàng trực tuyến đang giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận nhiều nguồn hàng. Chỉ với một chiếc điện thoại, người kinh doanh có thể tìm kiếm nhà cung cấp, thỏa thuận giá, đặt hàng và thanh toán mà không cần gặp mặt trực tiếp.
Sự thuận tiện này cũng đi kèm những rủi ro nếu người kinh doanh thiếu kiểm tra, xác minh nguồn hàng. Một giao dịch tưởng chừng đơn giản như “nhập thử một lô hàng”, “mua lại hàng của một tài khoản trên mạng” hoặc nhập hàng giá rẻ để bán lại có thể dẫn đến việc tiếp nhận, lưu giữ, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc hàng hóa không đáp ứng các điều kiện lưu thông theo quy định.
Ảnh: Lực lượng chức năng kiểm tra một địa điểm kinh doanh trực tuyến trên địa bàn phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn.
Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, hoạt động kinh doanh qua mạng xã hội, livestream và các nền tảng trực tuyến ngày càng phổ biến. Qua công tác nắm tình hình, kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp và các hành vi vi phạm khác trong hoạt động kinh doanh.
Để chủ động phòng ngừa rủi ro, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần đặc biệt chú ý việc kiểm soát nguồn hàng ngay từ khi lựa chọn nhà cung cấp.
“Mua hộ”, “nhập hộ” không đồng nghĩa hàng hóa được miễn kiểm soát
Khi mua hàng qua mạng để tiếp tục kinh doanh, người kinh doanh cần chủ động kiểm tra thông tin về người bán, hàng hóa, nguồn gốc, xuất xứ và hóa đơn, chứng từ theo quy định.
Không nên chỉ dựa vào những lời giới thiệu như “hàng chính hãng”, “hàng nhập khẩu”, “hàng xách tay”, “hàng thanh lý” hoặc hình ảnh, video do người bán cung cấp để quyết định nhập hàng. Những lời giới thiệu trên môi trường mạng không thay thế các tài liệu, chứng từ cần thiết để chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa trong trường hợp pháp luật có yêu cầu.
Đặc biệt, cần thận trọng khi người bán không cung cấp được thông tin rõ ràng về nguồn hàng; né tránh việc cung cấp hóa đơn, chứng từ; thông tin về hàng hóa không thống nhất hoặc sử dụng nhiều tài khoản, phương thức giao nhận, thanh toán bất thường.
Bốn nội dung cần kiểm tra trước khi nhập hàng
Trước hết, cần kiểm tra người bán, xác minh các thông tin cần thiết về tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa; không nên chỉ căn cứ vào tên hoặc tài khoản trên mạng xã hội.
Tiếp đó, cần kiểm tra hàng hóa, đối chiếu tên hàng, nhãn hàng hóa, xuất xứ, số lượng, chủng loại và các thông tin thực tế của sản phẩm với nội dung được quảng cáo, giới thiệu hoặc thỏa thuận.
Người kinh doanh cũng cần kiểm tra và lưu giữ hóa đơn, chứng từ, tài liệu liên quan theo quy định; bảo đảm hàng hóa có căn cứ chứng minh nguồn gốc, tính hợp pháp khi đưa vào lưu thông, kinh doanh.
Đồng thời, nên lưu giữ thông tin giao dịch như đơn hàng, nội dung trao đổi, thông tin giao nhận, thanh toán và các tài liệu có liên quan để phục vụ việc đối chiếu, giải quyết khi phát sinh vấn đề.
Nhận diện những dấu hiệu cần thận trọng
Người kinh doanh cần thận trọng trước những nguồn hàng được chào bán với giá thấp bất thường so với thị trường; người bán không cung cấp được thông tin cần thiết về danh tính, địa chỉ hoặc nguồn hàng; né tránh hóa đơn, chứng từ; thông tin trên hàng hóa không thống nhất với tài liệu kèm theo hoặc liên tục thay đổi tài khoản, phương thức giao nhận, thanh toán.
Đây không phải là căn cứ để mặc nhiên kết luận hàng hóa hoặc giao dịch vi phạm pháp luật, nhưng là những dấu hiệu người kinh doanh cần kiểm tra, xác minh kỹ trước khi quyết định nhập hàng.
Đừng để “giá rẻ” trở thành rủi ro
Thực tế tại Lạng Sơn cho thấy nguy cơ này không chỉ tồn tại trên môi trường mạng.
Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Lạng Sơn kiểm tra một địa điểm kinh doanh trực tuyến trên địa bàn phường Kỳ Lừa, phát hiện hơn 3.000 sản phẩm thuộc 62 chủng loại đang được phân loại, livestream giới thiệu, bán hàng và chuẩn bị vận chuyển cho khách. Tại thời điểm kiểm tra, số hàng hóa trên không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp.
Vụ việc là cảnh báo đối với các tổ chức, cá nhân đang kinh doanh trên môi trường mạng về việc kiểm soát nguồn hàng. Bên cạnh yêu cầu về nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa, người kinh doanh cần tìm hiểu, thực hiện đầy đủ các quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, nhãn hàng hóa, sở hữu trí tuệ và các quy định chuyên ngành tương ứng với từng loại sản phẩm.
Chủ động kiểm soát nguồn hàng để phòng ngừa vi phạm
Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Lạng Sơn khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần lựa chọn nhà cung cấp có thông tin rõ ràng, có khả năng cung cấp các tài liệu cần thiết chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa; không nhập hàng chỉ dựa vào quảng cáo, hình ảnh hoặc lời giới thiệu trên mạng.
Trước khi nhập hàng, cần kiểm tra kỹ hàng hóa và các tài liệu liên quan; thực hiện, lưu giữ hóa đơn, chứng từ theo quy định; thường xuyên rà soát hàng hóa đang kinh doanh để kịp thời phát hiện những bất thường về nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hàng hóa, chất lượng hoặc dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đối với những mặt hàng thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện hoặc chịu sự điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành, người kinh doanh cần chủ động tìm hiểu các điều kiện tương ứng trước khi nhập và đưa sản phẩm ra thị trường.
Khi phát hiện nguồn hàng có dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ liên quan đến hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cần thận trọng dừng giao dịch, xác minh thông tin và kịp thời phản ánh với cơ quan chức năng khi có dấu hiệu vi phạm.
Một giao dịch có thể bắt đầu chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại, nhưng khi hàng hóa được nhập về để kinh doanh, người kinh doanh cần quan tâm đầy đủ đến các yêu cầu pháp luật có liên quan. Chủ động kiểm tra người bán, nguồn hàng, hóa đơn, chứng từ và lưu giữ thông tin giao dịch là biện pháp thiết thực để hạn chế rủi ro, bảo vệ hoạt động kinh doanh và quyền lợi của người tiêu dùng./.
Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm
về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường