Việc xây dựng cơ sở dữ liệu và triển khai văn bằng, chứng chỉ số không chỉ tạo thuận lợi cho người học, cơ sở giáo dục mà còn góp phần nâng cao hiệu quả xác minh, phòng ngừa hành vi làm giả, sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo Quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân ban hành kèm theo Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác quản lý, cấp và xác minh văn bằng, chứng chỉ có nhiều nội dung mới theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.

Hình ảnh minh họa (nguồn sưu tầm)

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung quy định về văn bằng, chứng chỉ số; xây dựng, cập nhật và khai thác cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ dùng chung. Thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác sẽ tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức và người dân kiểm tra, xác minh, hạn chế việc phải xuất trình nhiều loại giấy tờ trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Góp phần phòng ngừa làm giả, sử dụng văn bằng giả

Thực tế cho thấy, văn bằng, chứng chỉ có thể bị làm giả hoặc bị sử dụng trái phép để phục vụ tuyển dụng, bổ nhiệm, học tập và thực hiện các thủ tục khác. Việc dữ liệu văn bằng, chứng chỉ được quản lý tập trung, có khả năng tra cứu và xác minh sẽ góp phần phát hiện thông tin không chính xác, hạn chế tình trạng sửa chữa, tẩy xóa, làm giả hoặc sử dụng văn bằng, chứng chỉ của người khác.

Các cơ quan, tổ chức khi tiếp nhận văn bằng, chứng chỉ cần thực hiện việc kiểm tra, đối chiếu qua nguồn dữ liệu chính thức; không chỉ căn cứ vào bản chụp, hình ảnh hoặc thông tin do cá nhân tự cung cấp. Khi phát hiện văn bằng, chứng chỉ có dấu hiệu bị làm giả, sửa chữa hoặc sử dụng trái phép, cần bảo quản tài liệu và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để xác minh, xử lý.

Bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân

Văn bằng, chứng chỉ chứa nhiều thông tin cá nhân như họ tên, ngày sinh, cơ sở đào tạo, trình độ và kết quả học tập. Vì vậy, việc số hóa phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm soát quyền khai thác, sử dụng.

Cơ quan, tổ chức và cá nhân không được tự ý thu thập, công khai hoặc sử dụng thông tin văn bằng, chứng chỉ của người khác sai mục đích. Người dân cũng không nên đăng công khai hình ảnh đầy đủ của văn bằng, chứng chỉ lên mạng xã hội; cần che các thông tin cá nhân, mã định danh hoặc mã tra cứu trước khi chia sẻ.

Chủ động phòng ngừa vi phạm

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người dân cần kiểm tra thông tin trên văn bằng, chứng chỉ ngay khi được cấp; sử dụng nguồn chính thức khi có nhu cầu xác minh; không mua bán, thuê người làm hoặc sử dụng văn bằng, chứng chỉ không hợp pháp.

Cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục cần tăng cường kiểm tra, xác minh trong tuyển sinh, tuyển dụng và quản lý nhân sự; kịp thời trao đổi với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả.

Hành vi làm giả, mua bán hoặc sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả, tùy tính chất và mức độ, có thể bị xử lý hành chính, xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Thời gian qua, Công an tỉnh Lạng Sơn đã chủ động phối hợp, hướng dẫn Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, Trường Cao đẳng Lạng Sơn đảm bảo an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân trong quá trình số hóa văn bằng, chứng chỉ. Đồng thời, đã chủ động phối hợp với các cơ quan tuyển dụng, cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức trên địa bàn tỉnh tiến hành rà soát văn bằng, chứng chỉ.

Tính từ năm 2025 đến nay, Công an tỉnh đã phát hiện 06 trường hợp cán bộ, công chức, viên chức có hành vi mua bán, sử dụng văn bằng chứng chỉ giả để sử dụng trong hồ sơ tuyển dụng, hồ sơ bổ nhiệm cán bộ (đã tiến hành khởi tố 04 trường hợp, kiến nghị cơ quan quản lý cán bộ xử lý kỷ luật đối với 02 trường hợp). Phát hiện 01 Giám đốc cơ sở giáo dục ngoài công lập sử dụng văn bằng giả trong hồ sơ cấp phép thành lập, đã kiến nghị UBND tỉnh thu hồi Quyết định thành lập theo quy định.

Thông qua công tác phối hợp đảm bảo an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong công tác số hóa văn bằng, chứng chỉ trên địa bàn đã góp phần hiệu quả trong công tác xây dựng cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ dùng chung theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Thời gian tới, Công an tỉnh tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật, phòng ngừa vi phạm đối với hoạt động mua bán, sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tuyển dụng, cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức rà soát, xác minh văn bằng, chứng chỉ đảm bảo việc quản lý, sử dụng văn bằng, chứng chỉ theo đúng quy định của pháp luật.

Phòng An ninh chính trị nội bộ