Hoạt động tuyển dụng, sử dụng lao động tại các cơ sở kinh doanh karaoke, dịch vụ giải trí tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện hành vi mua bán người, trong đó có cả người dưới 16 tuổi. Thực tế công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn cho thấy, việc chủ động kiểm soát ngay từ khâu tuyển dụng, tiếp nhận và sử dụng lao động có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa loại tội phạm này.
Ảnh người dưới 16 tuổi là nạn nhân của mua bán người
Theo số liệu của lực lượng chức năng, từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã phát hiện, xử lý 10 vụ, 39 đối tượng liên quan hành vi mua bán người trong nội địa thông qua hình thức tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận người vào làm việc tại các cơ sở kinh doanh karaoke.
Cảnh giác ngay từ khâu tuyển dụng
Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, quy định các hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người nhằm nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể người hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác bằng các thủ đoạn theo quy định có thể bị xác định là hành vi mua bán người.
Đối với người dưới 18 tuổi, pháp luật quy định cơ chế bảo vệ chặt chẽ hơn; việc tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 18 tuổi nhằm các mục đích luật định có thể được xác định là hành vi mua bán người mà không phụ thuộc vào việc có sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác.
Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 cũng xác định kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường, xoa bóp và một số loại hình kinh doanh, dịch vụ khác là những hoạt động phải được quản lý, kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý việc lợi dụng để thực hiện hành vi mua bán người.
Các cơ sở kinh doanh, dịch vụ thuộc diện này có trách nhiệm chấp hành quy định của pháp luật về phòng, chống mua bán người; nắm thông tin về đối tượng được cung cấp dịch vụ; thực hiện các quy định về lao động; chấp hành yêu cầu thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền và phối hợp phát hiện, sàng lọc các trường hợp có dấu hiệu bị mua bán.
Do đó, chủ cơ sở kinh doanh cần đặc biệt cảnh giác khi tuyển dụng lao động thông qua người môi giới không rõ nhân thân, lai lịch; tiếp nhận người từ địa phương khác nhưng thiếu thông tin cần thiết; người lao động được đưa đến cơ sở trong tình trạng bị kiểm soát, phụ thuộc hoặc có biểu hiện lo sợ, né tránh; thông tin về công việc, tiền lương, điều kiện làm việc không rõ ràng hoặc không đúng với thực tế.
Việc giữ trái phép giấy tờ tùy thân, hạn chế quyền đi lại, ép buộc người lao động làm việc để trả nợ, áp đặt các khoản tiền bất hợp lý, cưỡng ép thực hiện công việc ngoài thỏa thuận hoặc có dấu hiệu bóc lột tình dục là những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng.
Theo Điều 150 Bộ luật Hình sự, người phạm tội mua bán người có thể bị phạt tù từ 05 năm đến 20 năm tùy tính chất, mức độ và tình tiết của hành vi phạm tội; đồng thời có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định.
Đặc biệt bảo vệ người chưa thành niên
Người chưa thành niên là nhóm dễ bị các đối tượng lợi dụng, dụ dỗ, lừa gạt thông qua những lời mời chào như “việc nhẹ, thu nhập cao”, bao ăn ở, không yêu cầu kinh nghiệm hoặc được người quen, người môi giới đưa đến làm việc tại các cơ sở dịch vụ giải trí.
Đặc biệt, Điều 151 Bộ luật Hình sự quy định nghiêm khắc đối với hành vi mua bán người dưới 16 tuổi. Người thực hiện hành vi chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác; hoặc tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người dưới 16 tuổi để thực hiện các hành vi này có thể bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm.
Tùy tính chất, mức độ và các tình tiết định khung, hình phạt có thể tăng lên từ 12 năm đến 20 năm; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.
Ảnh: tuyên truyền phòng, chống mua bán người tại cơ sở kinh doanh dịch vụ
Không để cơ sở kinh doanh bị lợi dụng để thực hiện tội phạm
Từ thực tế công tác phòng, chống tội phạm, các cơ sở kinh doanh karaoke và dịch vụ giải trí cần chủ động kiểm soát chặt chẽ việc tuyển dụng, tiếp nhận và sử dụng lao động; xác minh thông tin cần thiết về nhân thân, độ tuổi của người lao động; cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về công việc, tiền lương, địa điểm, điều kiện làm việc và thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về lao động.
Không tiếp nhận người có dấu hiệu bị lừa gạt, cưỡng ép, khống chế hoặc bóc lột; không sử dụng lao động chưa thành niên trái quy định của pháp luật; không giữ trái phép giấy tờ tùy thân hoặc áp đặt các khoản nợ, khoản phạt nhằm buộc người lao động tiếp tục làm việc.
Chủ cơ sở, người quản lý và nhân viên cũng cần nâng cao trách nhiệm, không vì lợi ích kinh tế mà bỏ qua những biểu hiện bất thường. Khi phát hiện người lao động có dấu hiệu bị lừa gạt, cưỡng ép, khống chế, bóc lột hoặc nghi ngờ là nạn nhân của tội phạm mua bán người, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để tiếp nhận, xác minh, áp dụng biện pháp bảo vệ và xử lý theo quy định của pháp luật.
Chủ động phòng ngừa từ cơ sở, kiểm soát chặt chẽ hoạt động tuyển dụng và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn ngăn chặn việc các đối tượng lợi dụng cơ sở kinh doanh, dịch vụ để thực hiện hành vi mua bán người.
Minh Dương
Công an tỉnh Lạng Sơn