Qua công tác nắm tình hình, Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Lạng Sơn ghi nhận một số trường hợp các đối tượng lợi dụng không gian mạng, mạng xã hội để thu thập thông tin, hình ảnh cá nhân, sau đó sử dụng công nghệ AI hoặc các công cụ chỉnh sửa hình ảnh tạo nội dung giả mạo nhằm đe dọa, gây sức ép tâm lý đối với người bị nhắm tới.
Một trong những kịch bản được các đối tượng sử dụng là giả danh “thám tử tư”, tự nhận được thuê hoặc được “chỉ đạo” theo dõi một cá nhân và đang nắm giữ những “bằng chứng” bất lợi. Sau đó, chúng gửi tin nhắn kèm hình ảnh đã bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc tạo giả, đồng thời đe dọa phát tán nếu người nhận không liên hệ để “giải quyết”.
Ảnh minh họa: Cảnh giác với các nội dung, hình ảnh giả mạo được sử dụng để đe dọa trên không gian mạng.
Dùng hình ảnh giả mạo để gây sức ép tâm lý
Qua một số trường hợp ghi nhận, các đối tượng có thể khai thác hình ảnh được công khai trên mạng xã hội hoặc các nguồn thông tin trực tuyến, sau đó sử dụng công nghệ AI, công cụ tạo sinh hoặc phần mềm chỉnh sửa để tạo ra những hình ảnh không đúng sự thật.
Các nội dung giả mạo thường được ghép vào bối cảnh nhạy cảm, dễ gây hiểu nhầm, rồi gửi trực tiếp cho người bị nhắm tới kèm lời đe dọa sẽ cung cấp cho cơ quan, đồng nghiệp, người thân hoặc đăng tải lên mạng xã hội.
Việc kết hợp hình ảnh giả mạo với một số thông tin cá nhân có thật có thể khiến người nhận hoang mang, lo lắng, đặc biệt khi nội dung liên quan đến danh dự, uy tín, công việc và các mối quan hệ xã hội.
Người dân cần lưu ý: việc hình ảnh có khuôn mặt của một người không đồng nghĩa toàn bộ nội dung trong hình ảnh đó là thật. Với công nghệ hiện nay, hình ảnh cá nhân có thể bị cắt ghép, chỉnh sửa hoặc tạo giả để phục vụ mục đích đe dọa, bôi nhọ hoặc cưỡng ép.
Không hoảng sợ, không làm theo yêu cầu của đối tượng
Theo thông tin Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Lạng Sơn ghi nhận đến thời điểm hiện tại, chưa phát hiện trường hợp nào trên địa bàn bị chiếm đoạt tiền theo thủ đoạn nêu trên. Tuy nhiên, đã có trường hợp nhận được tin nhắn, hình ảnh giả mạo kèm nội dung đe dọa, gây tâm lý hoang mang, lo lắng.
Từ hình thức đe dọa ban đầu, các đối tượng có thể tiếp tục yêu cầu người bị nhắm tới cung cấp thêm thông tin, liên hệ “thương lượng” hoặc chuyển tiền để “giữ kín thông tin”. Do đó, việc bình tĩnh nhận diện thủ đoạn và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng có ý nghĩa quan trọng.
Ảnh minh họa: Người dân cần bình tĩnh, lưu giữ chứng cứ và trình báo cơ quan Công an khi bị đe dọa.
Khi nhận được tin nhắn có dấu hiệu đe dọa, sử dụng hình ảnh nhạy cảm hoặc giả mạo, người dân cần thực hiện một số biện pháp sau:
Một là, giữ bình tĩnh, không chuyển tiền và không làm theo yêu cầu của đối tượng. Không vì lo sợ ảnh hưởng danh dự, uy tín mà vội vàng liên hệ, thương lượng hoặc thực hiện các yêu cầu chưa được kiểm chứng.
Hai là, không cung cấp thêm thông tin cá nhân. Tuyệt đối không gửi căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, hình ảnh, video hoặc tài liệu riêng tư cho người không rõ danh tính.
Ba là, lưu giữ đầy đủ thông tin, chứng cứ. Chụp màn hình tin nhắn, lưu số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, email, hình ảnh và các nội dung liên quan; không vội xóa dữ liệu trước khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Bốn là, không tự ý phát tán hình ảnh do đối tượng gửi. Việc chia sẻ lại hình ảnh nhạy cảm hoặc nội dung giả mạo có thể khiến thông tin sai sự thật tiếp tục lan truyền, gây ảnh hưởng đến chính người bị nhắm tới.
Năm là, kịp thời trình báo cơ quan Công an. Khi có dấu hiệu bị đe dọa, cưỡng ép, yêu cầu chuyển tiền hoặc sử dụng trái phép hình ảnh, thông tin cá nhân, cần thông báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xác minh và xử lý.
Chủ động bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng
Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Lạng Sơn khuyến cáo người dân thường xuyên rà soát những thông tin đang công khai trên mạng xã hội; hạn chế đăng tải công khai thông tin về gia đình, lịch trình, địa chỉ, số điện thoại, giấy tờ cá nhân và những dữ liệu riêng tư không cần thiết.
Các cơ quan, đơn vị cần tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở cán bộ, công chức, viên chức nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân; khi phát hiện dấu hiệu giả danh, đe dọa hoặc sử dụng trái phép hình ảnh, thông tin cá nhân cần kịp thời trao đổi với cơ quan Công an.
Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, bình tĩnh kiểm chứng thông tin và kịp thời trình báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ bị lợi dụng, đe dọa hoặc cưỡng đoạt tài sản trên không gian mạng.
Bùi Minh Việt – Phòng An ninh mạng, Công an tỉnh Lạng Sơn