Chuyển đổi số - Động lực phát triển nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức

Chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Từ quảng bá sản phẩm, bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt đến quản trị doanh nghiệp, chăm sóc khách hàng và lưu trữ dữ liệu, hầu hết các hoạt động đều được thực hiện trên môi trường số. Công nghệ đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao năng suất lao động và gia tăng khả năng cạnh tranh.

Song song với những cơ hội đó, không gian mạng cũng trở thành môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất an ninh, an toàn thông tin. Các cuộc tấn công mạng, hành vi lừa đảo trực tuyến, chiếm quyền quản trị website, đánh cắp dữ liệu, giả mạo thương hiệu hay phát tán mã độc diễn ra ngày càng tinh vi, hướng đến nhiều đối tượng khác nhau, trong đó doanh nghiệp và hộ kinh doanh là những mục tiêu thường xuyên bị nhắm tới.

Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc xảy ra không phải do doanh nghiệp cố ý vi phạm pháp luật mà xuất phát từ sự chủ quan trong công tác bảo mật hoặc chưa nắm đầy đủ các quy định của pháp luật. Một website nhiều năm không được cập nhật bản vá bảo mật, một tài khoản quản trị chỉ sử dụng mật khẩu đơn giản hoặc một tệp dữ liệu khách hàng được lưu trữ trên thiết bị cá nhân không có biện pháp bảo vệ… đều có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến sự cố an ninh mạng và phát sinh những hậu quả pháp lý đáng tiếc.

Hoạt động kinh doanh trên môi trường số đòi hỏi phải tuân thủ pháp luật

Cùng với quá trình chuyển đổi số, hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động trên không gian mạng ngày càng được hoàn thiện, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong việc quản lý hệ thống thông tin, bảo vệ dữ liệu và cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng.

Đối với nhiều doanh nghiệp, website, fanpage, ứng dụng bán hàng hay gian hàng trên sàn thương mại điện tử không chỉ là công cụ kinh doanh mà còn là hình ảnh, uy tín và thương hiệu của đơn vị. Vì vậy, việc bảo đảm các nền tảng này hoạt động đúng quy định, an toàn và ổn định không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.

Nếu không thường xuyên kiểm tra, rà soát và cập nhật hệ thống, doanh nghiệp có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, gây thiệt hại về tài chính và ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của khách hàng.

Vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân - Nguy cơ phổ biến hiện nay

Trong quá trình hoạt động, hầu hết doanh nghiệp và hộ kinh doanh đều thu thập thông tin của khách hàng như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, tài khoản ngân hàng, địa chỉ thư điện tử, hình ảnh hoặc lịch sử giao dịch. Đây đều là dữ liệu cá nhân cần được quản lý và bảo vệ theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều đơn vị thu thập thông tin khách hàng nhưng chưa thông báo rõ mục đích sử dụng, chưa xây dựng quy trình quản lý dữ liệu hoặc lưu trữ dữ liệu trên các thiết bị, phần mềm không bảo đảm an toàn. Một số trường hợp chia sẻ dữ liệu cho đơn vị vận chuyển, đối tác quảng cáo hoặc bên cung cấp dịch vụ mà chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu pháp lý, làm gia tăng nguy cơ lộ, lọt thông tin.

Khi dữ liệu cá nhân bị xâm phạm, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc khách hàng bị làm phiền bởi các cuộc gọi quảng cáo, tin nhắn rác hoặc nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp. Việc khắc phục sự cố thường tốn kém nhiều thời gian, chi phí và có thể làm mất niềm tin của khách hàng trong thời gian dài.

Chủ quan trong bảo mật hệ thống - “Kẽ hở” để tội phạm mạng lợi dụng

Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất an toàn thông tin là việc chưa quan tâm đúng mức đến công tác bảo mật hệ thống.

Qua thực tế kiểm tra, nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng phần mềm đã hết thời gian hỗ trợ, không cập nhật bản vá bảo mật, dùng chung tài khoản quản trị cho nhiều nhân viên hoặc chưa triển khai xác thực đa yếu tố. Không ít đơn vị chưa xây dựng cơ chế sao lưu dữ liệu định kỳ, chưa có phương án xử lý khi xảy ra sự cố hoặc chưa phân quyền phù hợp đối với từng nhóm người sử dụng.

Những hạn chế này tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng khai thác lỗ hổng, cài đặt mã độc, chiếm quyền điều khiển hệ thống hoặc đánh cắp dữ liệu phục vụ các hành vi phạm tội. Đối với doanh nghiệp, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể khiến hoạt động kinh doanh bị đình trệ, gây thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng lâu dài đến hình ảnh, uy tín của đơn vị.

Kinh doanh trên mạng xã hội cần đi đôi với trách nhiệm pháp lý

Mạng xã hội đang trở thành kênh quảng bá, bán hàng và chăm sóc khách hàng hiệu quả đối với nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường dễ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật nếu không được quản lý chặt chẽ.

Một số trường hợp đăng tải thông tin chưa được kiểm chứng, quảng cáo sai sự thật, sử dụng hình ảnh hoặc nội dung của tổ chức, cá nhân khác khi chưa được phép; để các đối tượng giả mạo fanpage, tài khoản doanh nghiệp nhằm lừa đảo khách hàng hoặc không kịp thời xử lý các thông tin giả mạo gây ảnh hưởng đến thương hiệu.

Doanh nghiệp cần thường xuyên kiểm tra, quản lý các tài khoản chính thức, nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn giả mạo trên không gian mạng, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật trong hoạt động quảng cáo, thương mại điện tử và cung cấp thông tin trên môi trường mạng.

Chủ động phòng ngừa để chuyển đổi số an toàn, bền vững

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, bảo đảm an ninh mạng cần được xem là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng công nghệ, các đơn vị cần thường xuyên rà soát hệ thống thông tin, cập nhật phần mềm và bản vá bảo mật, tăng cường xác thực đa yếu tố đối với các tài khoản quản trị, sao lưu dữ liệu định kỳ, xây dựng quy trình bảo vệ dữ liệu cá nhân và tổ chức tập huấn, nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho người lao động. Đồng thời, cần chủ động cập nhật các quy định pháp luật mới, kịp thời phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu tấn công mạng hoặc hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình này chỉ thực sự bền vững khi đi đôi với việc tuân thủ pháp luật và bảo đảm an ninh mạng. Chủ động nhận diện các nguy cơ, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và đầu tư đúng mức cho công tác bảo vệ hệ thống thông tin sẽ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh giảm thiểu rủi ro, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.

Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Hương