Thời gian gần đây, tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, trong đó có hành vi cướp, cưỡng đoạt tài sản, tiếp tục diễn biến phức tạp tại một số địa phương, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác phòng ngừa, giáo dục và quản lý từ gia đình, nhà trường và xã hội.
Tại tỉnh Lạng Sơn, trong 6 tháng đầu năm 2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã làm rõ, đề nghị xử lý nghiêm 02 trường hợp là người chưa thành niên có hành vi cướp, cưỡng đoạt tài sản của học sinh. Trong đó, có trường hợp đã bị Tòa án tuyên phạt tù; một trường hợp khác bị khởi tố, tạm giam để phục vụ công tác điều tra.
Mặc dù giá trị tài sản bị chiếm đoạt không lớn, song các vụ việc đã gây tâm lý hoang mang cho học sinh, phụ huynh và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường học đường. Điều đáng lo ngại là các hành vi vi phạm này xuất hiện ở lứa tuổi đang trong giai đoạn phát triển tâm sinh lý, nhận thức pháp luật còn hạn chế, dễ bị tác động bởi môi trường sống và các yếu tố tiêu cực từ bên ngoài.
Qua công tác điều tra, nắm tình hình cho thấy, phần lớn các trường hợp thanh thiếu niên vi phạm pháp luật đều có những điểm chung như thiếu sự quan tâm, quản lý sát sao từ gia đình; bỏ bê học tập; thường xuyên tụ tập với các nhóm bạn có biểu hiện lệch chuẩn; thiếu kỹ năng kiểm soát hành vi và dễ bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật để thỏa mãn nhu cầu vật chất hoặc tâm lý thể hiện bản thân.
Đáng chú ý, bên cạnh các nguyên nhân truyền thống, tác động từ không gian mạng, các nội dung bạo lực, lệch chuẩn và xu hướng sống thực dụng cũng đang ảnh hưởng không nhỏ đến một bộ phận thanh thiếu niên. Khi thiếu sự định hướng đúng đắn, các em rất dễ hình thành nhận thức sai lệch, xem nhẹ hậu quả pháp lý của hành vi xâm phạm tài sản, thậm chí coi đó là cách giải quyết nhu cầu cá nhân.
Infographic nhận diện nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa tình trạng thanh thiếu niên có hành vi cướp, cưỡng đoạt tài sản.
Thực tế trên cho thấy, phòng ngừa thanh thiếu niên phạm tội không thể chỉ dừng lại ở xử lý khi vụ việc đã xảy ra mà cần được thực hiện từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Gia đình phải là “lá chắn” đầu tiên trong việc quản lý, giáo dục con em; cần quan tâm sát sao đến quá trình học tập, sinh hoạt, các mối quan hệ xã hội và những biểu hiện bất thường về tâm lý, hành vi của trẻ.
Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ và kiến thức pháp luật; xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh; kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường để phối hợp với gia đình và lực lượng chức năng có biện pháp can thiệp phù hợp.
Bên cạnh đó, lực lượng Công an tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện các nhóm thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm để có biện pháp quản lý, giáo dục, răn đe phù hợp.
Ngăn chặn thanh thiếu niên phạm tội là nhiệm vụ không của riêng lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Chỉ khi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao mới có thể hạn chế hiệu quả tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho thế hệ trẻ.
Vi Thái
Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra