Luật Dẫn độ được Quốc hội Khóa XV thông qua ngày 26/11/2025, gồm 4 chương và 45 điều, xác định nguyên tắc, thẩm quyền, điều kiện và thủ tục dẫn độ giữa Việt Nam với các quốc gia khác, với mục tiêu không để tội phạm trốn ra nước ngoài “thoát” trách nhiệm pháp lý. Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Ngay sau khi Quốc hội thông qua luật, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 341/QĐ-TTg ngày 26/2/2026 để ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Dẫn độ. Kế hoạch này đặt ra mục tiêu cụ thể về nội dung, tiến độ, thời hạn và trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan liên quan, nhằm đảm bảo việc thực thi luật một cách kịp thời, thống nhất, hiệu quả.
Theo đó, nội dung chính của kế hoạch bao gồm: Rà soát, hệ thống hóa và sửa đổi các văn bản pháp luật có liên quan để đảm bảo phù hợp với Luật Dẫn độ; Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt nội dung luật tới các cơ quan, tổ chức và cán bộ thực thi pháp luật, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ liên quan đến dẫn độ; Xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó quy định cụ thể về chi phí, nguồn kinh phí, cơ chế hợp tác, cũng như các trình tự, thủ tục dẫn độ theo luật mới; Rà soát hồ sơ, xác minh danh tính và các trường hợp người bỏ trốn ra nước ngoài có thể áp dụng thủ tục dẫn độ khi luật chính thức có hiệu lực.
Bộ Công an là đơn vị chủ trì, đầu mối triển khai kế hoạch với nhiều nhiệm vụ then chốt như: Rà soát, hệ thống hóa các văn bản pháp luật hiện hành liên quan đến dẫn độ; Xác định và lập danh sách văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ để phù hợp với Luật Dẫn độ; Chủ trì xây dựng các dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành Luật; Hoàn thiện và trình Chính phủ các văn bản pháp lý quan trọng trước ngày 30/04/2026 (trước khi Luật có hiệu lực). Ngoài ra, từ ngày 01/07/2026, Bộ được giao nhiệm vụ tổ chức việc rà soát, xác minh tội phạm trốn ra nước ngoài và người nước ngoài đang lẩn trốn trong nước; hướng dẫn quy trình chuẩn bị và xử lý yêu cầu dẫn độ qua lại giữa Việt Nam và các nước đối tác.
Để Kế hoạch đi vào thực tiễn một cách đồng bộ, các bộ, ngành, địa phương được giao đảm nhận trách nhiệm theo chức năng cụ thể:
- Bộ Tư pháp: Phối hợp rà soát hệ thống pháp luật, tham gia xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết và xử lý các vấn đề pháp lý liên quan đến quyền, nghĩa vụ pháp luật trong quá trình dẫn độ; tổ chức biên soạn tài liệu, tài liệu tập huấn cho cán bộ thực thi.
- Bộ Ngoại giao: Chủ trì việc phối hợp với các quốc gia đối tác, trao đổi thông tin, đảm bảo các thỏa thuận dẫn độ phù hợp với quy định quốc tế và pháp luật Việt Nam; hỗ trợ công tác ngoại giao pháp lý.
- Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao được yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong xử lý pháp lý các vụ dẫn độ, giám sát việc áp dụng Luật trong xét xử, thụ lý hồ sơ dẫn độ khi có yêu cầu.
- Các bộ, ngành khác: Hỗ trợ các công việc liên quan đến nguồn kinh phí thực thi luật, cung cấp thông tin, đảm bảo truyền thông minh bạch, nâng cao hiểu biết pháp luật trong cộng đồng.
- Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: chủ trì việc triển khai tuyên truyền, phổ biến luật tại địa phương; hỗ trợ lực lượng chức năng trong kiểm tra, giám sát và thực thi các biện pháp hành chính, khi cần thiết.
Việc triển khai thực hiện Luật Dẫn độ 2025 là bước ngoặt trong tiến trình hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và hợp tác tư pháp quốc tế của Việt Nam. Với kế hoạch triển khai rõ ràng, có lộ trình và trách nhiệm phân công cụ thể, các cơ quan chức năng đang gấp rút chuẩn bị mọi điều kiện để Luật đi vào thực tiễn một cách hiệu quả ngay khi có hiệu lực từ 01/07/2026.
Thái Thiện - Phòng PV01, Công an tỉnh