Dự thảo Luật An ninh dữ liệu: Bước tiếp theo trong hoàn thiện pháp luật về dữ liệu
Cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn tài nguyên quan trọng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Các dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, y tế số, giáo dục trực tuyến, giao thông thông minh và nhiều nền tảng số khác đang tạo ra, khai thác và xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn.
Song song với những lợi ích mang lại, sự phát triển nhanh của môi trường số cũng làm gia tăng nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Một lượng lớn thông tin định danh, số điện thoại, thông tin tài chính, dữ liệu tài khoản và các loại dữ liệu nhạy cảm có thể trở thành mục tiêu của các đối tượng phạm tội trên không gian mạng.
Các hành vi tấn công, xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin còn có thể gây gián đoạn hoạt động, làm mất tính bí mật, toàn vẹn và khả dụng của dữ liệu, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan, doanh nghiệp và người dân.
Ảnh minh họa: Bảo đảm an ninh dữ liệu là yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi số.
Những năm gần đây, hệ thống pháp luật của Việt Nam về dữ liệu và an ninh mạng đã từng bước được hoàn thiện. Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, quy định về xây dựng, phát triển, bảo vệ, quản trị, xử lý và sử dụng dữ liệu số.
Tiếp đó, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 đã thiết lập khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cũng như trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tiếp tục hoàn thiện các quy định về bảo vệ an ninh mạng, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong bảo vệ không gian mạng quốc gia.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển nhanh của công nghệ, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm an ninh dữ liệu.
Trên cơ sở đó, Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự án Luật An ninh dữ liệu. Hồ sơ dự án đã được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Quốc hội. Theo chương trình dự kiến, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ 2.
Dự thảo Luật hướng tới tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý trong phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm an ninh dữ liệu; xác định trách nhiệm của các chủ thể trong bảo vệ dữ liệu; đồng thời góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.
Việc xây dựng Luật An ninh dữ liệu không thay thế các quy định hiện hành của Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân hay Luật An ninh mạng, mà hướng đến tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu bảo vệ dữ liệu trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.
Đối với tỉnh Lạng Sơn, yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu có ý nghĩa thiết thực trong quá trình phát triển chính quyền số, kinh tế cửa khẩu, thương mại biên mậu, logistics và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
Quá trình số hóa hoạt động quản lý nhà nước, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị đặt ra yêu cầu thường xuyên rà soát, phân loại dữ liệu; xác định trách nhiệm quản lý; tăng cường bảo vệ hệ thống thông tin; kiểm soát việc truy cập, khai thác, chia sẻ dữ liệu; chủ động phòng ngừa nguy cơ lộ, mất, chiếm đoạt hoặc sử dụng dữ liệu trái pháp luật.
Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân cần nâng cao nhận thức về giá trị của dữ liệu, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân; chủ động áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn, an ninh trong quá trình thu thập, lưu trữ, xử lý và chia sẻ dữ liệu.
Việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về an ninh dữ liệu sẽ góp phần tạo nền tảng cho khai thác, sử dụng dữ liệu an toàn, hiệu quả; thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội gắn với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Minh Chi – Phòng An ninh mạng